Fondi p\u00ebr t\u00eb Drejt\u00ebn Humanitare – Kosov\u00eb\u00a0 dhe rrjeti i pajtimit KOMRA n\u00eb dat\u00ebn 22 tetor t\u00eb vitit 2020 e kan\u00eb organizuar debatin onlajn me tem\u00ebn politika e kujtes\u00ebs dhe praktika e p\u00ebrkujtimit n\u00eb Evrop\u00ebn Juglindore. Panelistet dhe panelist\u00ebt, Ana Millosheviq, Vjeran Pavlakoviq, Naum Trajanovski dhe Venera \u00c7o\u00e7aj, jan\u00eb p\u00ebrpjekur p\u00ebr t’u p\u00ebrgjigjur n\u00eb pyetjet mbi dinamik\u00ebn e politik\u00ebs s\u00eb p\u00ebrkujtimit dhe perspektivat p\u00ebr vizionin e p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb s\u00eb ardhmes p\u00ebr hap\u00ebsir\u00ebn post-jugosllave. Debatin e ka hapur dhe e ka moderuar Vjollca Krasniqi.<\/p>\n
Ana Millosheviq, duke iu referuar p\u00ebrmbledhjes Europeanisation and Memory Politics in the Western Balkans<\/em> (Evropianizimi dhe politikat e kujtes\u00ebs n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor) t\u00eb cil\u00ebn e ka redaktuar s\u00eb bashku me Tamara Troshtin, ka folur mbi ndikimin e procesit t\u00eb integrimeve evropiane n\u00eb politikat e p\u00ebrkujtimit n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor. Ngaq\u00eb nuk ekziston nj\u00eb \u00a0p\u00ebrkujtim unik evropian, por vet\u00ebm politikat e p\u00ebrkujtimit t\u00eb cilat Bashkimi Evropian i form\u00ebson n\u00eb pajtim me interesat e saj politike, procesi i integrimeve evropiane t\u00eb vendeve ballkanike karakterizohet me p\u00ebrvet\u00ebsimin selektiv dhe taktik t\u00eb p\u00ebrvojave t\u00eb lidhura me t\u00eb kaluar\u00ebn evropiane p\u00ebrkat\u00ebsisht me evropianizimin selektiv t\u00eb p\u00ebrkujtimit.<\/p>\n Duke biseduar mbi praktikat p\u00ebrkujtimore n\u00eb Kroaci, Vjeran Pavllakoviqi n\u00eb ekspozen\u00eb e tij merret me politikat e p\u00ebrkujtimit n\u00eb lidhje me Luft\u00ebn e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore dhe luft\u00ebn “Atdhetare” (\u201eDomovinski\u201c rat). Komemoracionet i sheh si rast q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e kreut shtet\u00ebror, n\u00eb var\u00ebsi nga m\u00ebnyra se si n\u00eb k\u00ebto raste flasin p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn, e konstruktojn\u00eb p\u00ebrkujtimin zyrtar. Versionet e kund\u00ebrv\u00ebna etnike dhe ideologjike k\u00ebshtu t\u00eb nd\u00ebrtuara t\u00eb kujtes\u00ebs kolektive ndikojn\u00eb jo vet\u00ebm n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebretnike n\u00eb Kroaci, por edhe n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet n\u00eb rajon. Si faktor t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb kujtes\u00ebs kolektive i sheh edhe mediet dhe kultur\u00ebn e p\u00ebrmendoreve. Ekspozen\u00eb e saj e p\u00ebrmbyll me shikimin optimist n\u00eb kthes\u00ebn e k\u00ebtij viti n\u00eb p\u00ebrkujtimin e viktimave t\u00eb operacionit “Stuhia”, n\u00eb t\u00eb cilin e sheh rastin q\u00eb t\u00eb tejkalohen politikat etnikisht t\u00eb nj\u00ebanshme t\u00eb p\u00ebrkujtimit.<\/p>\n Naum Trajanovski e interpreton faktin se si ndryshimet politike t\u00eb koh\u00ebve t\u00eb fundit n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut ndikojn\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet maqedone-bullgare dhe maqedone-greke. Me q\u00ebllim t\u00eb krijimit t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb mira fqinj\u00ebsore midis Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut dhe Bullgaris\u00eb, \u00ebsht\u00eb e domosdoshme t\u00eb futen ndryshime n\u00eb programet shkollore t\u00eb historis\u00eb dhe n\u00eb politik\u00ebn zyrtare t\u00eb p\u00ebrkujtimit, duke e pasur parasysh faktin se n\u00eb Bullgari dhe n\u00eb Maqedoni p\u00ebr momentin ekzistojn\u00eb dy narrativa paralele dhe deri diku t\u00eb kund\u00ebrv\u00ebna\u00a0 mbi t\u00eb kaluar\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt. Interpretimet e ndryshme t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut dhe n\u00eb Greqi jan\u00eb m\u00eb t\u00eb dukshmet kur merret parasysh kultura e p\u00ebrmendoreve e koh\u00ebve t\u00eb fundit n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut, e bazuar n\u00eb trash\u00ebgimin\u00eb helene si dhe p\u00ebrdorimi i toponimit Maqedoni, i cili n\u00eb Greqi dhe n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut ka kuptime t\u00eb ndryshme.<\/p>\n Ekspozeja e Venera \u00c7o\u00e7ajt ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me politik\u00ebn e p\u00ebrkujtimit n\u00eb Kosov\u00eb. Politika zyrtare e p\u00ebrkujtimit n\u00eb Kosov\u00eb krijohet n\u00eb kornizat etno-nacionale dhe n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe mb\u00ebshtetet n\u00eb narrativin heroik t\u00eb \u00e7lirimtar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs, gj\u00eb q\u00eb shpesh \u00ebsht\u00eb instrumentalizuar p\u00ebr q\u00ebllimet e politik\u00ebs ditore. Politika kosovare e p\u00ebrkujtimit nd\u00ebrtohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb paralele, p\u00ebrmes nism\u00ebs zyrtare t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb p\u00ebrmendoreve dhe em\u00ebrtimit t\u00eb rrug\u00ebve dhe t\u00eb institucioneve sipas luft\u00ebtar\u00ebve t\u00eb shquar t\u00eb U\u00c7K-s\u00eb, por edhe p\u00ebrmes aksioneve t\u00eb individ\u00ebve, m\u00eb s\u00eb shpeshti an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb familjeve t\u00eb t\u00eb r\u00ebn\u00ebve. \u00c7o\u00e7aj e thekson nevoj\u00ebn q\u00eb praktikat kosovare t\u00eb komemoracionit t\u00eb dalin nga korniza etno-nacionale. Ngaq\u00eb nuk iu kushtohet nj\u00eb rol i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb politik\u00ebs zyrtare “heroike” t\u00eb p\u00ebrkujtimit, pakicat etnike dhe grat\u00eb shpesh jan\u00eb t\u00eb padukshme n\u00eb jet\u00ebn publike t\u00eb Kosov\u00ebs. Megjith\u00ebk\u00ebt\u00eb, ekzistojn\u00eb raste t\u00eb nismave qytetare dhe nisma t\u00eb organizatave t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile, t\u00eb cilat synojn\u00eb t\u00eb inkuadrojn\u00eb p\u00ebrvojat e grave dhe t\u00eb pakicave\u00a0 n\u00eb praktikat e p\u00ebrkujtimit.<\/p>\n Incizimin e debatit n\u00eb gjuh\u00ebn angleze mund ta shihni n\u00eb kanalin e rrjetit t\u00eb pajtimit t\u00eb KOMRA-s n\u00eb YouTube.<\/p>\n <\/p>\n